Τι σημαίνει «Όμιλος για την UNESCO», ποια είναι η σχέση του με την Οργάνωση και ποιο το θεσμικό κείμενο που διέπει τη λειτουργία του Ομίλου «Κνωσός».
Θεσμικό και ιστορικό πλαίσιο του κινήματος των Ομίλων για την UNESCO.
Ο όρος «Όμιλος για την UNESCO» (Club for UNESCO) προσδιορίζει μια εθελοντική, μη κερδοσκοπική ένωση πολιτών η οποία ασπάζεται τις θεμελιώδεις αρχές και τα ιδεώδη της Εκπαιδευτικής, Επιστημονικής και Μορφωτικής Οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO) και αναλαμβάνει να τα υπηρετήσει στην καθημερινή πράξη, εντός των πεδίων αρμοδιότητας της Οργάνωσης — ήτοι της εκπαίδευσης, των επιστημών, του πολιτισμού, καθώς και της επικοινωνίας και της πληροφορίας (UNESCO, 2021). Πρόκειται για έκφραση ενός παγκόσμιου κινήματος βάσης (grassroots movement), του οποίου τα μέλη προέρχονται από κάθε ηλικία, επάγγελμα και κοινωνικό υπόβαθρο και ενεργούν ως φορείς προαγωγής των αξιών της UNESCO σε τοπικό επίπεδο.
Κατά τον επίσημο ορισμό της Οργάνωσης, οι Όμιλοι, τα Κέντρα και οι Ενώσεις για την UNESCO συνιστούν ομάδες εθελοντών διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικο-επαγγελματικής προέλευσης, οι οποίες δραστηριοποιούνται στην υπηρεσία των ιδεωδών της UNESCO, λειτουργούν υπό την αιγίδα των Εθνικών Επιτροπών για την UNESCO και διασυνδέονται σε εθνικά, περιφερειακά και διεθνή δίκτυα.
Ο πρώτος Όμιλος για την UNESCO ιδρύθηκε το 1947 στο Σεντάι της Ιαπωνίας, πριν ακόμη η χώρα καταστεί κράτος-μέλος της Οργάνωσης (1951), ως αυθόρμητη πρωτοβουλία της κοινωνίας των πολιτών μέσα από τα ερείπια της μεταπολεμικής περιόδου (UNESCO, 2021). Έκτοτε το κίνημα γνώρισε σταθερή εξάπλωση: σήμερα λειτουργούν περισσότεροι από 4.000 Όμιλοι και Ενώσεις σε πάνω από 75 χώρες. Η ίδια η ονομασία τους αποτυπώνει τη δέσμευση των μελών τους στα ιδεώδη που διακηρύσσει το Προοίμιο του Καταστατικού Χάρτη της UNESCO, και ιδίως στην αρχή ότι, εφόσον οι πόλεμοι γεννώνται στο πνεύμα των ανθρώπων, στο πνεύμα των ανθρώπων πρέπει να οικοδομηθούν τα οχυρά της ειρήνης (UNESCO, 1945).
Καθοριστικής σημασίας — και συχνά παρανοούμενο — είναι το ζήτημα της σχέσης ενός Ομίλου με την ίδια την UNESCO. Σύμφωνα με το ισχύον Κανονιστικό Πλαίσιο για τις Ενώσεις και τους Ομίλους για την UNESCO, που υιοθετήθηκε από τη Γενική Διάσκεψη κατά την 39η σύνοδό της (39 C/Resolution 90, 2017) και τροποποιήθηκε κατά την 40ή σύνοδο (40 C/Resolution 98, 2019), οι Όμιλοι:
Με άλλα λόγια, η χρήση του ονόματος «για την UNESCO» εκφράζει την προσχώρηση στα ιδεώδη της Οργάνωσης και γίνεται κατόπιν σχετικής έγκρισης της Εθνικής Επιτροπής, στον προβλεπόμενο τύπο· δεν συνεπάγεται, ωστόσο, οποιαδήποτε επίσημη ή οργανική σύνδεση με την UNESCO, την οποία ο Όμιλος δεν εκπροσωπεί (UNESCO, 2018, 2020· UNESCO, 2021). Η διάκριση αυτή διασφαλίζει τόσο την αυτονομία της κοινωνίας των πολιτών όσο και την ακεραιότητα του θεσμικού κύρους της Οργάνωσης.
Πρωταρχικός σκοπός κάθε Ομίλου είναι η προαγωγή της κατανόησης και της υποστήριξης της αποστολής, των προτεραιοτήτων και των προγραμμάτων της UNESCO σε επίπεδο βάσης. Παρά την ποικιλομορφία των δράσεων, η λειτουργία ενός Ομίλου συνοψίζεται σε τρεις άξονες (UNESCO, 2021):
Στο πλαίσιο αυτό, ο Όμιλος για την UNESCO «Κνωσός» αποτελεί μη κερδοσκοπικό σωματείο με έδρα το Ηράκλειο Κρήτης (Αρ. Μητρώου 2918/2008, Πρωτοδικείο Ηρακλείου, υπ’ αριθ. 1357/2008), το οποίο λειτουργεί υπό την εποπτεία της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO (Καταστατικό, Άρθρο 1 παρ. 4). Αποστολή του είναι η δημιουργία πολιτισμού προόδου και ειρήνης, η διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, η επιστημονική προστασία του περιβάλλοντος και η προώθηση της εκπαίδευσης και της πρόσβασης στη γνώση, με ιδιαίτερη έμφαση στον τοπικό πληθυσμό και στην κρητική παράδοση.
UNESCO. (1945). Constitution of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. UNESCO. https://www.unesco.org/en/legal-affairs/constitution
UNESCO. (2018). Records of the General Conference, 39th session, Paris, 30 October–14 November 2017: Vol. 1. Resolutions (Annex VI: Regulatory Framework regarding Associations and Clubs for UNESCO, 39 C/Resolution 90, σ. 143). UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000260889
UNESCO. (2020). Records of the General Conference, 40th session, Paris, 12 November–27 November 2019: Vol. 1. Resolutions (40 C/Resolution 98: Τροποποίηση του Κανονιστικού Πλαισίου για τις Ενώσεις και τους Ομίλους για την UNESCO). UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000372579
UNESCO. (2021). Associations and Clubs for UNESCO: A practical guide (2021 edition· PAX-2020/WS/6 Rev.). UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000375493
Όμιλος για την UNESCO «Κνωσός». (2008). Καταστατικό του σωματείου «Όμιλος για την UNESCO Κνωσός». Πρωτοδικείο Ηρακλείου (αριθ. απόφ. 1357/2008).
Το θεσμικό κείμενο που διέπει τη λειτουργία του Ομίλου, εγκεκριμένο από το Πρωτοδικείο Ηρακλείου (1357/2008).
Πατήστε σε κάθε άρθρο για να δείτε σύνοψη του περιεχομένου του.
Συνιστάται μη κερδοσκοπικό, μη κυβερνητικό σωματείο με την επωνυμία «ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ UNESCO ΚΝΩΣΟΣ» (αγγλιστί «Club for UNESCO Knossos»). Ο Όμιλος εποπτεύεται από την Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO.
Έδρα του Ομίλου ορίζεται το Ηράκλειο Κρήτης.
Οι σκοποί του Ομίλου είναι:
Ο Όμιλος επιδιώκει την πραγματοποίηση των σκοπών του με κάθε νόμιμο μέσο: ομιλίες, διαλέξεις, ημερίδες, διαγωνισμούς, συνέδρια, σεμινάρια, εκθέσεις, παραστάσεις, βραβεία, εκδόσεις, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, και προγράμματα προστασίας του περιβάλλοντος.
Τα μέλη διακρίνονται σε τακτικά, δόκιμα και επίτιμα. Καθορίζονται οι προϋποθέσεις εγγραφής, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις, καθώς και η διαδικασία διαγραφής. Δικαίωμα εγγραφής: 30€ · Ετήσια συνδρομή: 30€ · Δοκιμαστική περίοδος: 1 έτος.
Η Γενική Συνέλευση είναι το ανώτατο όργανο και έχει γενική αρμοδιότητα. Εγκρίνει προϋπολογισμό/απολογισμό, εκλέγει το ΔΣ και την Εξελεγκτική Επιτροπή, αποφασίζει τροποποίηση του καταστατικού (καταστατική πλειοψηφία 3/4) και διάλυση του Ομίλου.
Ο Όμιλος διοικείται από 13μελές Διοικητικό Συμβούλιο (Άρθρο 15) με πενταετή θητεία. Καθορίζονται οι αρμοδιότητες του ΔΣ (Άρθρο 16), του Προέδρου (Άρθρο 17), του Γενικού Γραμματέα (Άρθρο 18) και του Ταμία (Άρθρο 19).
Διαδικασία εκλογής αιρετών μελών (Άρθρο 20) με μυστική ψηφοφορία. Σύσταση και αρμοδιότητες της Εξελεγκτικής Επιτροπής (Άρθρο 21) — 3 τακτικά + 2 αναπληρωματικά μέλη που ελέγχουν τα οικονομικά του Ομίλου.
